Mevlânâ, hüznü bir yıkım değil, aksine kalp aynasını parlatan bir “cila” olarak tanımlıyor. Modern insanın ısrarla kaçtığı ve bir an önce kurtulmak istediği acı, aslında bizi paslarımızdan arındırıp hakikatimizi görmemizi sağlayan önemli bir imkân olabilir mi?
Mesnevî’de hüzün, hem kalbi arındıran bir tecrübe hem de insanı Hakk’a yaklaştıran bir yolculuğun başlangıç noktasıdır. Mevlânâ’nın hüznü cilâ olarak nitelemesi, onun tasavvufî anlamda bir karanlık değil, ruhun arınma vesilesi olduğunu göstermektedir. Mevlânâ, Mesnevî’sini “İnnehu şifâu’s-sudûr ve cilâül-hüzûn”, gönüllere şifa ve hüzünlere cilâ olarak tanımlar. Tasavvufî literatürde cilalanıp parlatılması gereken idrak mahalli kalp olarak ifade edilmektedir. Dolayısıyla Mesnevî hüzün taşıyan kalplerin cilası olarak kendisini takdim etmektedir. Sûfiler kalbin Hakk’ın tecellîlerini yansıtmasını, kadim dünyada aynanın cilalanarak görüntüyü doğru yansıtmasına teşbih etmişlerdir. Bu yönüyle ayna, yalnızca eşyanın suretini değil, Hakk’ın hakikatini de yansıtacak olan kalptir; fakat bunun için cilalı olması gerekir. Sûfiler, bu yansıtmayı kalbin tekâmülüyle ilişkilendirerek hüznü bir araç olarak kullanmışlardır. Paslı ayna hakikati düzgün bir şekilde yansıtamaz. Hüzün ise, bu paslı yüzeyi parlatan, kalbi incelten, onu Hakk’ın tecelligâhı ve nazargâhı hâline getiren ilahî bir cevher olarak karşımıza çıkmaktadır.
Kur’ân-ı Kerîm’de hüzün, insanın imtihanı bağlamında ele alınmış “üzülme” veya “hüzünlenme” hitaplarıyla doğrudan hüznün reddi değil insanı bu duyguya sürükleyen korku, ümitsizlik ve dünyevî bağların aşırılığına dikkat çekilmiştir. Kur’an, bir yandan hüznü insanın fıtrî bir tecrübesi olarak kabul ederken, diğer yandan onu Allah’a yakınlaşmaya vesile kılan bir rahmet kapısı olarak göstermiştir. Nitekim peygamberlerin hayatlarında da hüzün, sabrın, tevekkülün ve ilahî teslimiyetin olgunlaştırıcı bir hâli olarak karşımıza çıkmaktadır. Mevlânâ’ya göre de Hakk’ın fiilleri, zahirde görü...
Yazının tamamını dergimizden okuyabilirsiniz.
.jpg)
