İnsanların hayata bakış açıları ve atfettikleri değerler birbirinden çok farklı olabiliyor. Felsefi ve varoluşsal bir pencereden baktığımızda en temel soruya dönecek olursak: ‘Hayat nedir?’ ve insanı sadece biyolojik bir canlı olmaktan çıkarıp, onun varoluşuna asıl anlamını katan o derin katmanı nasıl tanımlamalıyız?
“Hayat nedir?” sorusu elbette bir tanım arayışıdır. İlk bakışta, felsefi bir yaklaşımla “hayat”ın mutlak ve değişmez özünü bütünüyle tanımlayabileceğimiz hissine kapılabiliriz. Ancak “hayat”ı tam anlamıyla tanımlayacak Cenâb-ı Hak haricinde hiçbir kudret yoktur. Yeryüzündeki bütün insanların ortaklaşa sahip olduğu, paylaştığı o büyük hayatı bilmek ve kavramak isteriz. İnsan zihni, içinde bulunduğu bu muazzam akışı bir şekilde belirleme ve tanımlama ihtiyacındadır.
Hayat, insan deneyimlerinde var olan bir olgudur; zira insan deneyiminde var olmayan herhangi bir şeyin anlaşılabilmesi mümkün değildir. Hayat, muhtemelen anlamaya çalıştığımız ancak yaklaştıkça bizden uzaklaşan muazzam bir var olma tarzını ifade ediyor. Dolayısıyla hayatı katı kavramlarla tanımlamaktansa, onun nasıl tezahür ettiğini, varlık sahnesinde nasıl belirdiğini, bize ve bütün insanlığa ait olan o yaşantıyı nasıl kavrayıp anladığımızı tespit etmek çok daha doğru bir felsefi yaklaşımdır.
İnsanı çift katmanlı bir varlık olarak okumak gerekir. İnsan, bir tarafıyla “bios” dediğimiz, biyolojik ve fizyolojik kurallara tâbi olarak nefes alan, beslenen ve yaşayan bir canlıdır. Ancak o yaşama ilave edilen, varoluşumuzu aşan ikinci bir katman vardır ki bu topraklar o derinliğe “hayat” demiştir.
Bu noktada çok hassas bir ayrım yaptığımı belirtmeliyim. Yaşamla hayat arasında belki bir mahiyet farkının değil ama bir “derece farkı”nın olduğunu söylemek zorundayım. Biyolojik yaşam kendiliğinden akar; ancak gerçek hayatın “mana” ile sürdürülebildiğini ve insanın ancak bir anlam ufku etrafında şekillendiğinde sahiden yaşadığını görebiliyoruz.
İlk bakışta ins...
Yazının tamamını dergimizden okuyabilirsiniz.
.jpg)
